Zorgboek Rugpijn

Wat is rugpijn
Rugpijn komt veel voor, in allerlei vormen. Hier gaat het om aspecifieke lage rugpijn: pijn in de onderrug waarvoor geen duidelijke lichamelijke oorzaak aan te wijzen is. Artsen hebben het vaak over ‘door de rug gaan’ of ‘een verkeerde beweging’. Meestal gaat deze rugpijn vanzelf weer over, binnen zes tot twaalf weken. Soms duurt ze langer, en dat heet ‘chronische rugpijn’.

De diagnose
Soms hebben rugklachten een duidelijke oorzaak, zoals een hernia. Zo’n oorzaak heet een ‘rode vlag’. Meestal is zo’n oorzaak er niet en dan spreken artsen van ‘aspecifieke rugpijn’. Als deze diagnose is gesteld, gaat de arts vervolgens op zoek naar ‘gele vlaggen’: omstandigheden die de kans vergroten dat de rugpijn langer gaat duren dan twaalf weken en ‘chronisch’ wordt.

Acute rugpijn
Bij acute rugpijn gaat het om rugpijn die niet langer duurt dan zes tot twaalf weken. De behandeling is vrij eenvoudig: het stap voor stap weer opbouwen van de normale activiteiten, waaronder ook het werk. Eventueel kan de ergste pijn worden bestreden met pijnstillers. Rust helpt niet.

Chronische rugpijn
Chronische rugpijn is rugpijn die langer duurt dan twaalf weken. Dat gebeurt nogal eens omdat mensen pijn zoveel mogelijk gaan vermijden. Daardoor worden ze steeds minder actief: ze verzuimen van hun werk, stoppen met sporten, laten hobby’s lopen en gaan minder uit. Onbedoeld wordt het leven dan een stuk minder leuk en draait het bovendien steeds meer om rugpijn.

Aanpak van chronische rugpijn
De aanpak van chronische rugpijn richt zich op de gevolgen. Het doel is om stap voor stap weer actief te worden. Dat gebeurt systematisch en met begeleiding, bijvoorbeeld van de huisarts of een fysiotherapeut.

Gedachten en gevoelens
Bij pijn is sprake van een lichamelijk signaal, maar ook van uw gedachten en gevoelens daarover. Hoe zit die wisselwerking in elkaar? Begrip van wat pijn is, kan helpen om er beter mee om te gaan.

Omgaan met stress
Pijn en stress gaan nogal eens samen. Pijn roept stress op. Omgekeerd leidt stress tot het aanspannen van spieren en dat maakt de pijn er niet beter op. Mensen die veel pijn hebben, doen er daarom goed aan om zich geregeld te ontspannen. Hier leest u hoe u dat kunt doen.

Actiever worden
Stap voor stap weer actief worden is een belangrijk doel van de aanpak van rugpijn. Dit gebeurt heel systematisch. U selecteert een aantal activiteiten die u weer wilt gaan doen, verdeelt deze in kleine stappen, en zet ze in een schema. Samen met de huisarts - of een andere begeleider - bespreekt u geregeld hoe het gaat, en zoekt u naar oplossingen voor eventuele problemen.

Oefeningen
Oefeningen passen goed in een actievere leefstijl en helpen bovendien uw rugspieren sterker te maken. Deze oefeningen kunt u zelf doen, thuis, wanneer u maar wilt.

De partner
Als uw partner of iemand anders in uw naaste omgeving rugklachten heeft, dan heeft dit ook gevolgen voor u. Hier vindt u informatie die voor u van belang is. Hoe kunt u uw partner steunen? Soms ontstaan er problemen in de relatie. Wat kunt u beiden doen om deze problemen te voorkomen of op te lossen?

Seksualiteit
Sommige mensen met rugklachten hebben seksuele problemen: ze hebben eigenlijk geen zin, hebben te veel pijn of kunnen zich niet ontspannen. Seksuele problemen zijn geen noodlot, u kunt er wat aan doen, al dan niet met uw partner.

Werk
Uw rugpijn kan gevolgen hebben voor uw werk en (dus) voor uw inkomen. Onderwerpen in deze tekst zijn onder meer ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en reïntegratie.

Patiëntenrecht
Als patiënt hebt u bepaalde rechten en plichten. Hier vindt u informatie over deze rechten (onder meer het toestemmingsvereiste, het informatierecht en het inzagerecht in uw medische gegevens) en plichten (onder meer het volledig informeren van de behandelaar, het meewerken aan een behandeling als u daarmee akkoord bent gegaan, en het betalen van de behandelaar).

Overzicht van de hulpverlening
Er is veel hulp. Deze tekst beschrijft hoe de hulpverlening is georganiseerd en wie wat doet. U leest onder meer over de huisarts, de fysiotherapeut, de manueel therapeut, de oefentherapeut Mensendieck of Cesar, en de psychotherapeut.

Organisaties: steun
Er zijn organisaties die u kunnen steunen. Hier vindt u onder meer informatie over de Nederlandse Vereniging van Rugpatiënten “” en de Stichting Pijn-Hoop.

Ziektekosten
Door uw rugpijn maakt u kosten. Vaak krijgt u deze (deels) vergoed, onder meer via de ziektekostenverzekering, de AWBZ, het Persoonsgebonden Budget, de Wmo, de Bijzondere bijstand en de aftrek van ziektekosten voor de inkomstenbelasting.

De rug
De rug - dus de wervelkolom en alle spieren en pezen die daarbij horen - is uitermate sterk, veel sterker dan veel mensen denken. Dat heeft te maken met de slimme bouw ervan: een stapeling van zeer sterke wervels die ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. In deze tekst wordt de bouw van de rug beschreven.

Bijzondere oorzaken
Soms heeft rugpijn een duidelijke oorzaak, zoals een hernia, een wervelbreuk (osteoporose) of de ziekte van Bechterew. Hier vindt u een overzicht van deze oorzaken. Bedenk bij het lezen ervan dat deze oorzaken zeldzaam zijn: veel vaker heeft (lage) rugpijn geen duidelijke oorzaak.

De apotheek
Bij rugpijn worden pijnstillers gebruikt. Deze helpen u niet van uw rugklachten af, ze verminderen alleen de pijn. Ze werken het beste als ze volgens een vast schema worden gebruikt.

Meer informatie
Wij weten veel over rugpijn, maar anderen ook. Hier vindt u per deelonderwerp de belangrijkste informatiebronnen: deskundige organisaties, informatieve websites, betrouwbare infolijnen, en goede boeken en brochures