Zorgboek Hoofdpijn

Informatie en test
Het is van belang te weten welke vorm van hoofdpijn u hebt. In dit blok kunt u een test doen om dit uit te zoeken. Verder vindt u hier alle belangrijke informatie over de verschillende soorten hoofdpijn.

Wat is hoofdpijn?
In dit hoofdstuk vindt u beknopte informatie over hoofdpijn. Onderwerpen zijn onder meer de verschillende soorten hoofdpijn, de behandelingen en de vooruitzichten.

De diagnose
Voordat een goede behandeling kan worden gekozen, is een goede diagnose nodig. Dat betekent dat de arts moet nagaan welke vorm van hoofdpijn u hebt. Hij of zij doet dat vooral door vragen te stellen en/of u een ‘hoofdpijndagboek’ te laten invullen. Onderzoek in een ziekenhuis is zelden nodig.

Leven met hoofdpijn
Hoofdpijn heeft een negatieve invloed op allerlei dingen in uw leven. Hoe leert u daar mee om te gaan? Daarover gaat dit hoofdstuk.

Spierspanningshoofdpijn
Spierspanningshoofdpijn is de hoofdpijn die iedereen wel eens heeft. Meestal is er geen duidelijke oorzaak. Vaak is het voldoende om een aantal uitlokkende factoren te vermijden, zoals rokerige ruimtes of langdurige stress.

Migraine
Migraine wil zeggen dat u hevige aanvallen van hoofdpijn hebt, meestal aan een kant van het hoofd. Medicijnen spelen een belangrijke rol in de behandeling.

Medicatieafhankelijke hoofdpijn
Elke vorm van hoofdpijn kan chronisch worden door verkeerd (te veel, te vaak) gebruik van medicijnen. Dit heet medicatieafhankelijke hoofdpijn. De behandeling bestaat uit het stoppen met alle medicijnen die u tegen uw hoofdpijn gebruikt.

Clusterhoofdpijn
Clusterhoofdpijn bestaat uit zeer hevige hoofdpijnaanvallen die in bepaalde periodes (‘clusters’ ) geregeld optreden. Medicijnen kunnen helpen om de aanvallen te voorkomen.

Aangezichtspijn
Aangezichtspijn wil zeggen dat u pijn heeft in uw gezicht. Vaak gaat het om korte, hevige pijnscheuten aan een kant van het gezicht. De behandeling bestaat uit het vermijden van uitlokkende factoren, medicijnen of - soms - een operatie aan een bepaalde gezichtszenuw, de nervus trigeminus.

Hoofdpijn bij kinderen
Ook kinderen kunnen chronisch hoofdpijn hebben. Doorgaans gaat het om spierspanningshoofdpijn of migraine. Onderwerpen in dit hoofdstuk zijn onder meer de kenmerken en de behandelingen.

Bijzondere hoofdpijnvormen
Er bestaat allerlei bijzondere vormen van hoofdpijn. Deze hebben een zeer specifieke oorzaak en/of zijn zeldzaam. In dit hoofdstuk vindt u een overzicht. Voorbeelden zijn de kater, cafeïneafhankelijke hoofdpijn en donderslaghoofdpijn.

Overzicht van de behandeling
Er zijn heel wat behandelingen voor hoofdpijn. In dit hoofdstuk vindt u een overzicht. De belangrijkste behandelingen zijn het vermijden van uitlokkende factoren en medicijnen. Een gezonde leefstijl ondersteunt de behandeling.

Medicijnen
Bij de meeste vormen van hoofdpijn worden medicijnen gebruikt. Dat gebeurt niet alleen om een hoofdpijnaanval af te breken, maar ook om een aanval te voorkomen. In dit hoofdstuk vindt u een overzicht van de medicijnen per soort hoofdpijn.

Andere behandelingen
In bepaalde gevallen zijn andere behandelingen nuttig. In dit hoofdstuk vindt u informatie over relaxatietherapie, cognitieve gedragstherapie en een aantal medische ingrepen, zoals een zenuwblokkade.

Alternatieve behandelingen
Mensen maken soms gebruik van een alternatieve behandeling, als aanvulling op de reguliere behandeling. Bedenk dat alternatieve behandelingen en behandelaars onbetrouwbaar en schadelijk kunnen zijn. Laat u vooraf goed informeren en overleg altijd met uw reguliere arts voordat u met een alternatieve behandeling start.

Wat kunt u zelf doen?
U kunt zelf een belangrijke bijdrage leven aan de behandeling. U doet dat onder meer door de medicijnen zorgvuldig, volgens voorschrift te gebruiken, uitlokkende factoren te vermijden en gezond te leven.

Uitlokkende factoren
Bij alle vormen van hoofdpijn komen uitlokkende factoren voor, dus zaken een aanval op gang brengen. Voorbeelden zijn stress, sigarettenrook, de menstruatie, uw houding, bepaalde weersomstandigheden enzovoort. Soms kunt u deze factoren vermijden en zo een hoofdpijnaanval voorkomen.

Gezond leven
Gezond leven ondersteunt de behandeling van hoofdpijn. Het betekent onder meer geregeld leven, gezond eten en niet roken. Daarover vindt u in dit hoofdstuk praktische informatie.

Sport en beweging
Sporten en bewegen maken u fitter. Dat helpt op z’n minst om uw hoofdpijnaanvallen beter te verdragen. In dit hoofdstuk leest u hoe u op een verantwoorde manier meer kunt gaan bewegen en sporten.

Omgaan met stress
Langdurige en hevige stress kan een hoofdpijnaanval uitlokken. In dat geval is het zinvol beter met stress om te leren gaan, bijvoorbeeld door bewust te leren ontspannen. Hoe u dat doet, leest u in dit hoofdstuk.

Blijf uw hoofdpijn de baas
Mensen die geregeld pijn hebben, moeten op de een of andere manier de pijn de baas worden. Dat is niet eenvoudig, maar er is tegenwoordig wel veel bekend over effectieve manieren om dat te doen. Daarvan vindt u in dit hoofdstuk een overzicht.

De partner
Uw hoofdpijn heeft ook gevolgen voor uw partner en andere naasten. Dit hoofdstuk is voor hen geschreven. Hoe kunnen zij u steunen? Soms ontstaan er problemen in de relatie: welke zijn dat? Wat kunt u beiden doen om deze problemen te voorkomen of op te lossen?

Kinderen
Kinderen gaan anders met hun hoofdpijn om dan volwassenen en er zijn andere gevolgen, bijvoorbeeld op school. Wat kunnen ouders doen om hun kinderen hierbij te helpen? Onderwerpen in dit hoofdstuk zijn onder meer (over)bescherming, school en het omgaan met hoofdpijn in de verschillende leeftijdsfasen.

Organisaties die u kunnen steunen
Er zijn organisaties die u kunnen steunen. In dit hoofdstuk vindt u informatie over de Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten en de Stichting Pijn-Hoop.

De hulpverlening
Veel mensen denken dat er wat hulpverleners betreft weinig te kiezen valt, maar dat is niet zo. Waar kunt u op letten?

Patiëntenrecht
Als patiënt hebt u bepaalde rechten en plichten. In dit hoofdstuk vindt u informatie over deze rechten (onder meer het toestemmingsvereiste, het informatierecht en het inzagerecht in uw medische gegevens) en plichten (onder meer het volledig informeren van de behandelaar, het meewerken aan een behandeling als u daarmee akkoord bent gegaan, en het betalen van de behandelaar).

Werk
Hoofdpijn kan een hindernis zijn bij het werk. Tegelijk kan veel worden gedaan om de gevolgen te beperken. Onderwerpen in dit hoofdstuk zijn onder meer solliciteren, de medische keuring, samenwerken met uw collega’s en arbeidsongeschiktheid.

Ziektekosten
Door uw hoofdpijn maakt u kosten. Vaak krijgt u deze (deels) vergoed, onder meer via de ziektekostenverzekering, de AWBZ, het Persoonsgebonden Budget, de Wmo, de Bijzondere bijstand en de aftrek van ziektekosten voor de inkomstenbelasting.

Meer informatie
Wij weten veel over hoofdpijn, maar anderen ook. In dit hoofdstuk vindt u per deelonderwerp de belangrijkste informatiebronnen: deskundige organisaties, informatieve websites, betrouwbare infolijnen, en goede boeken en brochures.