Zorgboek Astma

Leven met astma
Wat betekent het om astma te hebben? Hoeveel hinder geven de klachten? Voor verreweg de meeste mensen geldt gelukkig dat de klachten goed onder controle zijn te houden.

Hoe werken de longen?
Astma is een aandoening van de longen. In dit hoofdstuk vindt u een beschrijving van de longen. Hoe zijn ze gebouwd? Wat is precies hun functie? De informatie kan u helpen om uw klachten beter te begrijpen.

Wat is astma
Mensen met astma hebben een chronische ontsteking van de luchtwegen. Deze vernauwen daardoor al bij een kleine prikkel. Het gevolg is benauwdheid. Hoe zit dat precies?

De behandeling van Astma
In dit hoofdstuk leest u hoe in grote lijnen astma wordt behandeld. Medicijnen spelen een hoofdrol. Daarnaast is het vermijden van prikkels en een gezonde leefstijl van belang. Aanvullend kunnen fysiotherapie, immunotherapie en longrevalidatie een rol spelen.

Leefregels
Door een aantal leefregels in acht te nemen ondersteunt u de behandeling. De eerste regel is om zo mogelijk prikkels te vermijden. Daarnaast is een gezonde leefstijl van belang: gezond eten, eventueel afvallen, geregeld bewegen en natuurlijk niet roken.

Stoppen met roken
Dat roken slecht is, staat vast, en voor mensen met astma geldt dat dubbel en dwars. Stoppen is niet alleen een kwestie van wilskracht, maar ook van een goede aanpak (planning, nicotinevervangende middelen, medicijnen) en begeleiding (huisarts, Stivoro). In dit hoofdstuk vindt u hierover informatie.

Sport en beweging
Sporten en bewegen zijn een echte aanrader, zeker voor mensen met astma, onder meer omdat u uw ademcapaciteit verbetert. Hoe pakt u het bewegen en soorten verantwoord aan? Op een paar uitzonderingen na - zoals parachutespringen of diepzeeduiken - zijn alle sporten geschikt voor mensen met astma.

Bijzondere situaties
Mensen met astma kunnen doorgaans een normaal leven leiden. In sommige gevallen liggen de zaken voor hen iets anders. Dit hoofdstuk geeft informatie over luchtweginfecties, inspanningsastma, uitgaan, seks en vliegen.

Prikkels: algemene informatie
Mensen met astma zijn gevoelig voor allerlei prikkels. Hoe komt dat? En wat wordt precies bedoeld met ‘prikkel’?

Prikkels vermijden
Bepaalde prikkels kunt u vermijden (zoals sigarettenrook), andere niet (zoals luchtvervuiling). In dit hoofdstuk vindt u een overzicht van prikkels en wat u kunt doen om ze te vermijden.

Allergologisch onderzoek
Mensen met astma zijn vaak ook allergisch en dus gevoelig voor allergische prikkels. Dat wil zeggen: stoffen en omstandigheden waar gezonde mensen niet op reageren. Allergologisch onderzoek kan helpen om deze prikkels in kaart te brengen.

behandeling met medicijnen
Medicijnen spelen een hoofdrol in de behandeling van astma. Er zijn medicijnen die de luchtwegen verwijden en medicijnen die de ontsteking van de luchtwegen onderdrukken.

De inhalatoren
Medicijnen worden bij astma meestal geïnhaleerd met behulp van een inhalator. Daardoor komen de medicijnen direct in de longen terecht, dus waar ze nodig zijn. Hoe werken deze inhalatoren precies?

Overzicht van medicijnen
Er zijn twee soorten medicijnen: luchtwegverwijdende en ontstekingsremmende medicijnen. Wat doen deze medicijnen precies, hoe worden ze toegepast en wat zijn de belangrijkste bijwerkingen?

Omgaan met medicijnen
De effectiviteit van de medicijnen hangt mede af van hoe u ze gebruikt. Het is onder meer van belang de medicijnen volgens voorschrift te gebruiken en te letten op bijwerkingen.

Eerste hulp bij ernstige aanvallen
Bij ernstige aanvallen hebt u de hulp van anderen nodig, zoal uw partner of een collega. Ook bij een ernstige allergische reactie (anafylactische shock) hebt u hulp nodig. In dit hoofdstuk vindt u de informatie hierover op een rijtje.

Fysiotherapie
Fysiotherapie kan nuttig zijn, bijvoorbeeld om u beter te leren ademhalen of om te leren ontspannen, ook als u benauwd bent.

Immunotherapie
Immunotherapie wil zeggen at u stapsgewijs minder gevoelig wordt gemaakt voor bepaalde prikkels. In dit hoofdstuk leest u bij welke prikkels immunotherapie kan helpen en wat de therapie in de praktijk betekent.

Longrevalidatie
Longrevalidatie wil zeggen dat verschillende kanten van uw astma worden aangepakt, niet alleen de astma zelf, maar ook met de gevolgen van uw klachten. Deze behandeling vindt onder meer plaats in het bekende astmacentrum in het Zwitserse Davos.

Alternative behandelingen
Mensen maken soms gebruik van een alternatieve behandeling, als aanvulling op de reguliere behandeling. Bedenk dat alternatieve behandelingen en behandelaars onbetrouwbaar en schadelijk kunnen zijn. Laat u vooraf goed informeren en overleg altijd met uw reguliere arts voordat u met een alternatieve behandeling start.

De partner
Uw astma heeft ook gevolgen voor uw partner en andere naasten. Dit hoofdstuk is voor hen geschreven. Hoe kunnen zij u steunen? Soms ontstaan er problemen in de relatie: welke zijn dat? Wat kunt u beiden doen om deze problemen te voorkomen of op te lossen?

Kinderen en astma
Astma komt geregeld bij kinderen voor. Astma is astma, maar sommige dingen liggen bij kinderen anders dan bij volwassenen. In dit hoofdstuk leest u onder meer over de klachten bij (jonge) kinderen, eczeem, leefregels en medicijnen, en het vermijden van prikkels.

Omgaan met kinderen met astma
Kinderen gaan anders om met een chronische aandoening. Ze hebben daarbij de hulp van hun ouders en hun broertjes en zusjes nodig. Wat kunnen zij doen en wat kunnen ze beter laten? Welke begeleiding is er op school en bij het sporten nodig? En wat zijn op verschillende leeftijden de psychische gevolgen?

Zwangerschap en borstvoeding
Vrouwen met astma kunnen zonder bijzondere problemen zwanger worden en kinderen krijgen. De zwangerschap verloopt meestal normaal. De medicijnen kunnen bijvoorbeeld vaak gebruikt blijven worden. Omdat astma voor een deel erfelijk is, bestaat de kans dat uw kind ook astma krijgt. Door borstvoeding te geven maakt u deze kans kleiner.

Overzicht van de hulpverlening
Er is veel hulp. Dit hoofdstuk beschrijft hoe de hulpverlening is georganiseerd en wie wat doet. U leest over de huisarts, de longarts, de kinderarts en de fysiotherapeut, maar ook over de longverpleegkundige, de dermatoloog en de astmacentra.

Organisaties die u kunnen steunen
Er zijn organisaties die u helpen met voorlichting, belangenbehartiging en lotgenotencontact. In dit hoofdstuk vindt u informatie over het Astma Fonds.

Ziektekosten
Door uw astma maakt u kosten. Vaak krijgt u deze (deels) vergoed, onder meer via de ziektekostenverzekering, de AWBZ, het Persoonsgebonden Budget, de Wmo, de Bijzondere bijstand en de aftrek van ziektekosten voor de inkomstenbelasting.

Meer informatie
Wij weten veel over astma, maar anderen ook. In dit hoofdstuk vindt u per deelonderwerp de belangrijkste informatiebronnen: deskundige organisaties, informatieve websites, betrouwbare infolijnen, en goede boeken en brochures.